Γιατί οι άνδρες να υπερέχουν γλωσσικά;

Γιατί οι άνδρες να υπερέχουν γλωσσικά;

του Γιάννη Δημογιάννη

Το μάθημα στη Δημιουργική γραφή διδάχθηκε από αγαπητό καθηγητή και είχε μία πρωτόγνωρη ταυτότητα. Ναι, τελικά, η ίδια η γλώσσα αποκαλύπτει την απαξίωση, το ρατσισμό σε βάρος της γυναίκας. Και μάλιστα, ετούτος ο ρατσισμός είναι φανερός, διατηρείται και θα διαιωνίζεται για πολλά – όπως δείχνει – χρόνια. Γιατί πολύ απλά είναι βαθιά ριζωμένος μέσα στο σώμα της κοινωνίας. Έχει πλέον εμπεδωθεί στις συνειδήσεις και εκδηλώνεται πρώτα και κύρια στις συζητήσεις μας. 

Τα καθημερινά παραδείγματα αυτής της αυτόματοποιημένης, σχεδόν ακούσιας γλωσσικής συμπεριφοράς πλεονάζουν. Παντού στη γλώσσα υπεισέρχεται αυτή η προγραμματισμένη υπεροχή του ανδρικού γένους. Με τη λογική πως, όταν υπάρχουν μαζί, δύο θηλυκά με ένα αρσενικό, στο λόγο επικρατεί το ισχυρό γένος, δηλαδή, πάντα το αρσενικό. Που σημαίνει πως λέμε οι φοιτητές Μαρία, Ελένη και Κώστας, κι ας υπερτερούν αριθμητικά οι γυναίκες, έναντι του ενός, Κώστα. Επομένως, μπορεί να υπάρχουν δύο θηλυκά και ένα αρσενικό, αλλά όλως περιέργως αυτό το αρσενικό “πλεονεκτεί” σαν μία παντοδύναμη, περίπου μεταφυσική δύναμη.

Και αυτή η καθιερωμένη υπεροχή του αρσενικού γένους στη γλώσσα επαναλαμβάνεται με πολυάριθμα παραδείγματα, σε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Για παράδειγμα, έχουμε δύο μαθήτριες και ένα μαθητή, αλλά εμείς λέμε: τρεις μαθητές. Έχουμε δύο φοιτήτριες και έναν φοιτητή, αλλά εμείς θα ξαναπούμε, φοιτητές. Ποτέ, πάντως, δεν κατάλαβα γιατί θα έπρεπε να βαφτίσουμε μαθητές, τα δύο κορίτσια και να θεωρούμε αφύσικο και αταίριαστο το αντίθετο: να θεωρήσουμε το ίδιο αυτονόητο να συμψηφίσουμε τον Κώστα με τα κορίτσια, οπότε να πούμε και μάλιστα, εντελώς φυσικά, οι τρεις μαθήτριες (εδώ, η πιθανότητα και μόνο προκαλεί γέλια και ανάλογα περιπαιχτικά σχόλια, το λιγότερο).

Γιατί οι άνδρες να υπερέχουν γλωσσικά;

Πάντα επικρατεί ο άνδρας στην ανδρόγυνη φυλή

Με την ίδια λογική – όπως καταλαβαίνετε – το αρσενικό δείχνει παντού την απόλυτη και την αδιαπραγμάτευτη επικράτησή του. Στην τράπεζα, μάς εξυπηρετεί στο ταμείο, γυναίκα, αλλά εμείς την βαφτίζουμε άντρα (η ταμίας). Στην περίπτωση αυτή θεωρείται προφανώς αδιανόητη και αφύσικη κάθε άλλη πιθανότητα. Κυριολεκτικά, σηκώνουμε τα χέρια. Και με την ίδια λογική, μπορεί στην Ελληνική επανάσταση να αγωνίστηκαν και γυναίκες, αλλά εμείς (εννοείται) πως μιλάμε συμψηφιστικά και πάντα, για ήρωες. Για να μην αναφέρω για τα περιβόητα ανδραγαθήματα, κι ας τα έπραξαν και γυναίκες.

Κάπως έτσι, μπροστά μας έχουμε στο τμήμα επειγόντων περιστατικών ενός νοσοκομείου, τρεις γυναίκες και έναν άντρα, αλλά τελικά στο σύνολο αναφέρουμε τους γιατρούς των επειγόντων περιστατικών (παντού και πάντα οι άνδρες προβάλλονται σαν ισχυρό γένος). Για να μη πω πως η γλώσσα και το μυαλό βραχυκυκλώνουν, αν μιλήσουμε ενώπιον τρίτων, για επιστημόνισες, γιάτρισες κτλ. Θα φανούμε το λιγότερο γραφικοί.

Αυτό όμως που αποδεικνύει την καθολική επιβολή/ υπεροχή του ανδρικού γένους στη γλώσσα είναι η δεδομένη απαξίωση της γυναίκας, σε όλα τα επίπεδα και τις μορφές της εξουσίας. Γιατί εδώ είναι εμπεδωμένη σκόπιμα, η απόλυτη κυριαρχία του αρσενικού γένους, σε όλα τα επίπεδα της εξουσίας. Συνηθίζουμε, έτσι για παράδειγμα, να λέμε η βουλευτής του ελληνικού κοινοβουλίου και φαντάζει αταίριαστο να πούμε η βουλευτίνα ή πόσο μάλλον η βουλεύτρια. Ισορροπίες που επαληθεύονται ποικιλοτρόπως, ακόμη και στις αριθμητικές αναλογίες ανδρών και γυναικών, αφού πάντα οι άντρες βουλευτές είναι αριθμητικά περισσότεροι (ας ψάξουμε το γιατί) από τις γυναίκες βουλευτίνες.

Η ανδροκρατική εξουσία

Στο ενδεχόμενο επίσης να κυβερνηθούμε και μόνο από γυναίκα πρωθυπουργίνα, η γλωσσική περιγραφή φαντάζει αυτονόητη: ως αυτοματοποιημένο γλωσσικό πρότυπο, επαναλαμβάνεται από τα μέσα ενημέρωσης, η “ανδρόγυνος” πρωθυπουργός (ξανά η γυναίκα βαφτίζεται άντρας) και ούτε καν να γίνεται λόγος, για πρωθυπουργίνα.

Και επειδή, ήδη, ζούμε με το δεδομένο να έχουμε γυναίκα στον ύπατο αξίωμα της ελληνικής δημοκρατίας, η προσφώνηση είναι και πάλι προβλέψιμη: η πρόεδρος κ. Σακελλαροπούλου (ενώ δεν είναι άνδρας). Τώρα, βέβαια, πως είναι δυνατό να είναι γυναίκα στο ύπατο αξίωμα και εμείς να την προσφωνούμε, λες και απευθυνόμαστε σε άντρα, αυτό είναι ένα άλλο θέμα.

Τα παραπάνω παραδείγματα ωχριούν μπροστά στην ποικιλία των περιπτώσεων του φαινομένου. Σε κάθε περίπτωση όμως επαναλαμβάνεται η ίδια δεδομένη κατάσταση. Η γλώσσα λειτουργεί σαν καθρέφτης της κονωνίας και αναπαράγει στην ουσία, τις πατριαρχικές αντιλήψεις και λογικές. Και μάλιστα σε όλα τα επίπεδα. Συμβάλλοντας κατ΄αυτόν τον τρόπο, σε έναν ιδεολογικό και ψυχοπνευματικό αυτοματισμό, ο οποίος ανακυκλώνει έναν αντίστοιχο ανδροκρατικό προγραμματισμό.

Πάντως, σε κάθε περίσταση, απέχουμε γαλαξίες, μέχρι να εξοικειωθούμε με κάποια πραγματικότητα, στην οποία, μπορεί να μιλάμε για φοιτήτριες, αλλά να υπάρχει ανάμεσά τους και ένας Κώστας. Χωρίς τουλάχιστον να μας πιάνουν τα γέλια

σχετικοί σύνδεσμοι: https://manslife.gr/fun/mia-gynaika-mia-istoria-simera-tis-giortazoyme-oles-anexairetos-poies-omos/

https://www.iefimerida.gr/gynaika/sokaroyn-ta-stoiheia-gia-ti-thesi-gynaikon-simera

Provocateur: 5 γυναίκες που συγκλόνισαν τον κόσμο μας

Γκαμπριέλ Μαρκές, πεθαίνω αλλά αγαπώ

Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου – Η παθιασμένη γριά

Marzieh Ebrahimi: το ιερό μας πρόσωπο

Contact Us