Γιάννης Ρίτσος – Για τη ναρκωμένη Άνοιξη

Γιάννης Ρίτσος - Για τη ναρκωμένη Άνοιξη
Γιάννης Ψυχοπαίδης: ΠΟΙΗΤΙΚΑ – Η ζωγραφική συναντάει την ποίηση …

Γιάννης Ρίτσος – Για τη ναρκωμένη Άνοιξη

Μία μέτα- ανάγνωση, μία νεοτερική πρόσληψη του μύθου της αρπαγής της Περσεφόνης, στο βασίλειο του Κάτω Κόσμου, από τον Άδη. Η αρπαγή και η φυλάκιση της κόρης της Δήμητρας από τον άρχοντα του σκότους και του θανάτου. Ο εγκλωβισμός, η καθήλωση της ζωής στη φυλακή του αιώνιου σκοταδιού. Γιάννης Ρίτσος – Για τη ναρκωμένη Άνοιξη.

Δεκέμβριος 1965 – Δεκέμβριος 1975. Σε μία μακρά περίοδο ραγδαίων πολιτικών εξελίξεων, ο ποιητής της «Ρωμιοσύνης» παρακολουθεί ξανά τη χώρα του να βυθίζεται σε καινούργιες επικίνδυνες περιπέτειες.

Αυτή τη ζοφερή ατμόσφαιρα φιλτράρει ο δημιουργός της 4ης διάστασης, όταν συνθέτει τον εμβληματικό μονόλογο της «Περσεφόνης». Σε μία διαλεκτική προσέγγιση της ιστορίας, ο Ρίτσος αναδομεί και ανασυνθέτει τα συστατικά του μύθου. Προσλαμβάνει την ελληνική ιστορία ανάγοντάς την σε μία 4η, άχρονη και άυλη διάσταση. Σε μία μεταφυσική θεώρηση του αρχετυπικού μύθου της Περσεφόνης, τα δραματικά υποκείμενα – οι πρωταγωνιστές, με άλλα λόγια, της ιστορίας, καθώς και οι «ήρωες» της καθημερινότητας – συνθέτουν τη συλλογική και προσωπική τους μυθολογία. Μετατρέπονται σε περσόνες που υποδύονται ρόλους συμβολικούς, και κατ’ επέκταση, διαχρονικούς.

Το τοπίο των υπερρεαλιστικών περιγραφών και των πολυδαίδαλων συνειρμών, ο αφαιρετικός λόγος, ο κώδικας του υποσυνείδητου ενσαρκώνεται μέσα από τις αλληγορίες της αυτόματης γραφής.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο ποιητής, ιχνηλατεί τον αναδομημένο μύθο της αρπαγής της Περσεφόνης. Η μυθική ηρωίδα ανάγεται σε ανθρώπινο σύμβολο, που διηγείται την αρχέγονη πάλη ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι. Μέσα από αυτήν την «ατελείωτη, κουραστική διαδρομή τού χρόνου», ο Γιάννης Ρίτσος καταφέρνει να αναδείξει τα μυθολογικά μοτίβα, στη σφαίρα του καθολικού. Πίσω από την αρπαγή της Περσεφόνης από τον Άδη, η ζωή παραμένει μετέωρη ανάμεσα στον επάνω και τον κάτω κόσμο. Τη ζωή και το θάνατο. Την Άνοιξη και το Χειμώνα, που κυριαρχεί τελικά, στη ζωή και το χρόνο.

Προεκτείνοντας αυτήν την αλληλουχία, η Περσεφόνη έρχεται σαν ένας επιπλέον κρίκος, να προστεθεί στην ατελείωτη αλυσίδα της φθοράς. Να την διαιωνίσει. Ανήμπορη να ορίσει την ύπαρξή της, υποσιτίζεται με την ανάμνηση όσων αγάπησε, και ζει με την ψευδαίσθηση ενός διαστροφικού έρωτα. Μετά, όμως, από τη μακρόχρονη ακούσια συνεύρεσή της με τον Άδη, η ψυχή της ενδίδει στην πολιορκία της νύχτας, και βυθίζεται στο σκοτάδι που, τώρα, απλώνεται «ακέραιο, παρηγορητικό, αναμάρτητο».

Αν πάραυτα, προσπελάσουμε νοηματικά το ποίημα, η μοναδική βεβαιότητα που δεσπόζει στον «κάτω κόσμο» – στο βασίλειο της λήθης δηλαδή – είναι η σιωπή ενός απέραντου νεκροταφείου ονείρων. Σε αυτό το κενοτάφιο, ακόμη και αυτή η θάλασσα με τις «εναλλασσόμενες διαθέσεις της λαμποκοπάει μαρμαρωμένη», βουβή και ακύμαντη. Εξάλλου, στην «πολιτεία» της απέραντης σιωπής, οι υπήκοοι, ζουν απαλλαγμένοι από το «αβάσταχτο φως». Παραδίνονται στην τυραννία του σκότους, έχοντας σαν μοναδική παρηγοριά να μουρμουρίζουν στα μνημόσυνα των ονείρων τους. Μονολογώντας «διφορούμενα λόγια, παρακλήσεις και ξόρκια».

Σε μία Ελλάδα, που συνθλίβεται αλλεπάλληλα στις συμπληγάδες των καιρών, ο πάντα επίκαιρος Γιάννης Ρίτσος μάς αφυπνίζει μέσα από τη μνήμη της αγαπημένης του Περσεφόνης, ώστε η κόρη της Δήμητρας να απεκδυθεί το ένδυμα του σκότους, και να επιστρέψει επιτέλους, στους εαρινούς αγρούς των αδικαίωτων ονείρων. Γιάννης Ρίτσος – Για τη ναρκωμένη Άνοιξη. Γιάννης Ρίτσος – Για τη ναρκωμένη Άνοιξη.

Written by

Γεννημένος εν έτει 1969, στην Κέρκυρα, νησί ενός ανεκπλήρωτου νόστου. Επτάχρονος μετανάστης, εγκαταστάθηκε ακουσίως στην Πάτρα, διέπρεψε ως μαθητής Κλασσικού Λυκείου, και αποφοιτήσας, σπούδασε νεοελληνική Λογοτεχνία στα Ιωάννινα. Αγάπησε τα παιδιά των άλλων, μοιράστηκε μαζί τους την αγάπη της γλώσσας, και δεν έπαψε ν’ αναζητά όσους παρέμειναν παιδιά. Η ζωή του σχοινοβατεί ακατάπαυστα πάνω στο στίχο του Μίλτου Σαχτούρη: «Εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά να πετάω».
Follow Me :

Contact Us